W związku ze zbliżającymi się Świętami Bożego Narodzenia zaczynamy przyglądać się sklepowym witrynom, wertujemy katalogi sprzedażowe i przeklikujemy strony internetowe w poszukiwaniu najbardziej trafionych prezentów dla najbliższych nam osób.

W tym roku proponuję poszukać w alternatywnym miejscu – w sobie (i założeniach psychologii pozytywnej). A później korzystać z nich każdego innego dnia w ciągu roku.

Uwaga i czas

Bardzo często tym, co najcenniejszego możemy komuś przekazać jest cząstka nas samych, naszej uwagi, zainteresowania i czasu. To zatrzymanie się z pędu codziennej gonitwy, wyłączenie telefonów i komputerów, zaparzenie herbaty lub kawy, zaproszenie bliskich do długich rozmów lub wspólnego przeżywania. To moment, w którym pokazujesz „jestem tu dla ciebie, cała moja uwaga skupia się na tobie, w tym momencie jesteś dla mnie najważniejszy”. Nawet jeśli będzie to historia, którą słyszysz po raz kolejny, postaraj się spojrzeć na nią z nowej perspektywy, dopytać o inne szczegóły. Ponarzekajcie wspólnie z bliskimi, pośmiejcie się, złapcie tę ulotność dnia, której na co dzień brakuje. To podczas rozmów, bądź wspólnego doświadczania wytwarza się i pielęgnuje największa bliskość międzyludzka. Stwarza to także okazję do pogłębienia znajomości, co może sprzyjać wzrostowi poczucia zadowolenia z życia i ogólnego szczęścia.

Reklama

Akceptacja

Luksusem w dzisiejszym świecie jest pozostanie wiernym swoim przekonaniom i ideałom, gdy zewsząd atakowani jesteśmy hasłami co wolno, co wypada, co się powinno. W tym wyjątkowym czasie pozwólcie każdemu na bycie sobą. Z okazji świąt spróbujcie powstrzymać się od wydawania krzywdzących ocen lub nadmiernego, ciekawskiego przepytywania. Zamiast pytać: „czemu?, po co?, dlaczego?”, powiedzcie: „akceptuję twój wybór i będę cię wspierał, nawet jeśli go nie rozumiem”. Postarajcie się stworzyć taką atmosferę, by inni czuli się przy was bezpiecznie i komfortowo. Bycie akceptowanym, zwłaszcza przez osoby dla nas ważne, jest istotne z perspektywy poczucia przynależności do grupy, które jest jednym z podstawowych potrzeb człowieka. Nikt nie chce czuć się odrzucony i niezrozumiany, a już zwłaszcza w święta i w gronie rodzinnym. Ponadto, badania pokazują, że poczuciu przynależności do grupy może towarzyszyć wzrost samooceny i pewności siebie (Aronson, Wilson, Akert, 1997).

Życzliwość

Kolejną propozycją (nie tylko świątecznych) prezentów, jakimi możemy kogoś obdarować są akty życzliwości, rozumiane jako świadome działanie na rzecz innych bez oczekiwania odwzajemnienia korzyści (Kaczmarek, 2016). Wasz uśmiech w podziękowaniu za pomoc, komplement, którym już dawno chcieliście się podzielić, drobny uczynek wykonany bez proszenia mogą sprawić, że czyjś dzień będzie lepszy. Z bycia życzliwym płyną też korzyści dla nas: taka postawa przyczynia się do wzrostu osobistego poczucia szczęścia, a także obniża poziom lęku, m.in. poprzez nawiązywanie kontaktów społecznych (Kaczmarek, 2016). Życzliwość nierozerwalnie łączy się z wdzięcznością: przy czym ważne jest, by oczekiwanie odwzajemnienia bądź podziękowania nie było główną motywacją do bycia życzliwym. Tej motywacji szukajcie w drugim człowieku i chęci sprawienia mu radości.

Wdzięczność

Jesteśmy wdzięczni osobom, które działają dla naszego dobra. Dlatego celebrujcie uczucie radości, które rodzi się w was, gdy ktoś pomaga wam bezinteresownie. Doceńcie gest życzliwości ze strony innych. Nie wstydźcie się szczerze podziękować. Jeśli możecie, odwzajemnijcie się. Za tymi prostymi gestami kryje się uczucie wdzięczności, które pozytywnie oddziałuje na satysfakcję i zaangażowanie w bliskich związkach. Co więcej, wdzięczność motywuje zachowania moralne i społecznie pożądane. Istnieje spora szansa, że osoba obdarowana aktem wdzięczności może w przyszłości przejawiać większe skłonności do okazywania dobra innym, niesienia pomocy i opieki potrzebującym (Trzebińska, 2008). To łańcuszek, który zdecydowanie warto zapoczątkować.

Rozrywka i zabawa

Może właśnie ten szczególny okres stanie się okazją do odrzucenia powinności, obowiązków, stereotypów i tego cichego głosu w naszych głowach, że „nie wypada” i spędzenia wspólnego czasu w formie przyjemnej zabawy? Oderwanie się od codziennych obowiązków i podniosły nastrój świąt mogą być świetnymi pretekstami do odkurzenia dawno nieużywanej planszówki, urządzenia spontanicznego karaoke czy konkursu na szybkie jedzenie pierników. Z koców i krzeseł zbudujcie fort na środku pokoju, wyjdźcie w nocy lepić bałwana (o ile pogoda pozwoli), urządźcie konkurs w kalambury. Liczy się fakt, że spędzicie ten czas radośnie, roześmiani i z osobami, które są wam bliskie. Dodatkowo, chyba nie muszę przypominać, że wytworzone w tym czasie endorfiny sprzyjają zdrowiu i poprawiają samopoczucie?

Reklama

Wybaczenie

Niełatwym, ale szczególnie wyjątkowym podarunkiem może być także akt lub próba wybaczenia komuś, do kogo odczuwamy żal za doznane krzywdy. Wybaczenie możemy rozumieć jako nieprzymuszone dążenie do osłabienia chęci zemsty i przezwyciężenie unikania kontaktu ze sprawcą. Niesamowicie ważne jest takie przeformułowanie i przepracowanie podejścia do doznanej krzywdy, by reakcja emocjonalna ewoluowała z negatywnej na neutralną bądź pozytywną. W takim rozumieniu nie mam na myśli ignorowania aktu sprawcy, zapomnienia o nim bądź braku dążenia do poniesienia konsekwencji przez oprawcę (Trzebińska, 2008). Prawdziwą, wzniosłą ideą wybaczenia jest pozwolenie na odpuszczenie bez sprawiedliwości (za wszelką cenę). To umiejętność powiedzenia: nie mam do ciebie żalu, dam ci jeszcze jedną szansę, choć zachowałeś się niewłaściwie. Samo dopuszczenie możliwości przebaczenia jest wyjątkowym prezentem, który możesz podarować także sobie – może wpłynąć na wzrost samooceny, bo zaczniesz postrzegać się jako dobrego człowieka lub być źródłem radości za „wzięcie sprawy w swoje ręce”, co łączy się z poczuciem sprawstwa. Osoba, która wybacza, postrzegana jest jako odważna, ma także większą szansę na otrzymanie wsparcia w przyszłości. Co więcej, jeśli poczujesz, że robisz to dla siebie, łatwiej będzie ci pojednać się z kimś, kto cię zawiódł (Trzebińska, 2008). Choć z wybaczenia płynie wiele korzyści, może wiązać się to z doświadczaniem nieprzyjemnych emocji. Dlatego niech przyzwolenie sobie na darowanie doznanej krzywdy (dla własnego dobra), będzie początkiem drogi do pełnego wybaczenia.

To, co jest najwspanialsze w tego typu prezentach, to fakt, że korzystać z nich mogą zarówno obdarowani jak i ci, którzy obdarowują. Według założeń koncepcji psychologii pozytywnej poprzez dostarczanie tego typu zachowań możemy dążyć do wzrostu naszego dobrostanu psychicznego
i poziomu szczęścia (Kaczmarek, 2016). Co więcej, nie musimy chodzić po sklepach i stać w niekończących się kolejkach – te wszystkie zasoby już w nas są. Jedynie, co musimy zrobić, to dotrzeć do ich źródła i wydobyć je na powierzchnię, czyli zwyczajnie odszukać w sobie motywację i nieco zmodyfikować swoje codzienne zachowania. Okres okołoświąteczny to wspaniała okazja do rozpoczęcia stosowania nowych typów zachowań, które podtrzymywane – na pewno umocnią i wzbogacą wasze relacje międzyludzkie. Korzystajcie więc hojnie z naszego psychologicznego poradnika prezentowego – nie tylko od święta.

Bibliografia:

  • Aronson, E., Wilson, T., Akert, R. (1997) Psychologia społeczna. Serce i umysł. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
  • Kaczmarek, Ł. (2016) Pozytywne interwencje psychologiczne. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
  • Trzebińska, E. (2008) Psychologia pozytywna. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

O autorce

Marta Szafran

Marta Szafran – psycholog, absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie realizowała specjalność „psychologia zdrowia i kliniczna”. Doświadczenie zawodowe zdobywała m.in. podczas wolontariatu na oddziale psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej Centralnego Szpitala Klinicznego UM w Łodzi, praktyk studenckich w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie, współpracy przy realizacji projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki oraz współorganizując ogólnopolskie konferencje psychologiczne „Psych-on”. Pasjonuje ją dynamika związków interpersonalnych, psychosomatyka oraz neuropsychologia.

Reklama

Reklama