ABC Terapii zajęciowej

 

Terapia zajęciowa jest nieodzownym elementem terapii, jaką oferują oddziały psychiatryczne, zarówno dzienne jak i całodobowe, domy opieki społecznej, przedszkola i wiele innych instytucji. Mówimy tu rzecz jasna o terapii ustrukturalizowanej, gdyż tak naprawdę zajęcie (ang. occupation) jest nieodzownym elementem życia każdego z nas.

Reklama

 

Czym jest terapia zajęciowa?

 

Człowiek jest istotą zajęciową, a co za tym idzie, większość jego aktywności życiowych związane jest z wykonywaniem czynności, które są dla niego użyteczne i ważne. Są to zajęcia zapewniające pewien poziom samoopieki, pozwalające realizować ważne życiowe cele przy wykorzystaniu nabytych już umiejętności, bądź zdobywaniu zupełnie nowych.

 

Zastanawiając się ile tak naprawdę wykonujemy owych zajęć w życiu codziennym, możemy dojść do wniosku, iż praktycznie każdy nasz dzień wypełniony jest nimi po brzegi. W zależności od dnia i naszej dyspozycji zajęcia te służą oczywiście różnym celom. Terapia zajęciowa jest zatem formą leczenia polegającą na nabywaniu, czy też usprawnianiu pewnych umiejętności niezbędnych do realizacji zajęć umożliwiających nie tylko polepszanie stanu zdrowia, ale i dążeniu do satysfakcji życiowej. Poprawa satysfakcji życiowej wynikająca z zaangażowania w zajęcie wpływa nie tylko na zdrowie psychiczne, ale i fizyczne, a także zdecydowanie usprawnia funkcjonowanie społeczne.

Reklama

 

Formy terapii zajęciowej

 

Jak wiele form i sposobów realizacji może przybrać terapia zajęciowa? Praktycznie tak wiele, jak wiele zajęć możemy wykonywać w ciągu dnia. Dobór metod terapii zajęciowej zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta i może składać się z zajęć skupionych głównie na samoobsłudze (tj. planowanie wydatków, gotowanie, zajęcia skoncentrowane na opiekę nad sobą), jak i na poszerzaniu posiadanych już umiejętności lub nabywaniu zupełnie nowych, np. kompetencji zawodowych. To także zajęcia związane z arteterapią, treningiem umiejętności społecznych, ergoterapią (rękodziełem), choreoterapią (terapią tańcem i ruchem), muzykoterapią, czy też relaksacją. Terapeuci zajęciowi realizują program, którego nadrzędnym celem jest ocena sposobu nabywania tych umiejętności, jak i analiza jej przydatności dla życia i funkcjonowania pacjenta w życiu osobistym, zawodowym, społecznym oraz jak zdobyta umiejętność pozwala na polepszenie stanu zdrowia.

 

Tam, gdzie teoria miesza się z praktyką

 

Jak dziś pamiętam swoje praktyki, które podczas studiów odbywałam w pewnym szpitalu psychiatrycznym, dokładniej w klinice leczenia zaburzeń nerwicowych. Pacjenci lękowi, depresyjni, z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi posępnie spoglądali na zegar podczas terapii grupowej. Niewiele osób chciało zabrać głos, a ja jako zrozpaczona stażystka widziałam tylko pustą kartkę, którą zabrałam celem zapisu obserwacji sesji. To tak wyglądać ma ta terapia? Delikatnie rozczarowana poszłam uczestniczyć w kolejnych zajęciach, tym razem była to terapia tańcem i ruchem. Ci sami pacjenci pełni werwy i uśmiechu opracowywali układ ruchowy, a na końcu realizowali ćwiczenia relaksacyjne. Nie mogłam wyjść z podziwu! Ci sami pacjenci wyszli z zajęć uśmiechnięci, ale i odprężeni, zintegrowani (wszak zajęcia te wzmagają umiejętności pracy w grupie). Wcześniejszy marazm i apatia zniknęły bez śladu! Wtedy po raz pierwszy odkryłam „magię” terapii zajęciowej.

 

Niedawno miałam okazję ustrukturalizować i pogłębić swoją wiedzę teoretyczną i praktyczną dzięki książce „Terapia zajęciowa” pod redakcją dr hab. Anety Bac, wydanej przez Wydawnictwo PZWL.

 

Pozycja ta wyjaśnia wszelkie założenia teoretyczne leżące u podstaw terapii zajęciowej, dokładnie przybliża sylwetkę i znaczenie terapeuty zajęciowego w tej formie terapii., odwołuje się do etyki tego zawodu. Pokazuje czytelnikom jak oceniać efekty pracy z pacjentem i wskazuje kierunki oraz możliwości w pracy z różnymi grupami pacjentów: niepełnosprawnych fizycznie, pacjentów psychiatrycznych, pediatrycznych, geriatrycznych, czy też pacjentów z niepełnosprawnością umysłową. Szczególną uwagę w tej lekturze poświęca się arteterapii, choreoterapii i muzykoterapii. Podobnie jak w pozostałych rozdziałach, ich indukcyjna forma pozwala na porządkowanie wiedzy od teorii po konkretne, ugruntowane i udowodnione metody pracy.

 

Można odnieść wrażenie, że książka dedykowana jest głównie terapeutom zajęciowym lub profesjonalistom z nimi współpracującymi, jednakże wnikliwy opis i wyjaśnienie każdego pojęcia pozwala na swobodne poruszanie się po tej lekturze również osobom, które spotykają się z tym tematem po raz pierwszy. Dzięki interesującym opisom przypadków zawartych w książce, osoby ciekawe tego, jak wygląda terapia zajęciowa „od kuchni” mogą przyjrzeć się proponowanym formom działań i efektom, jakie mogą one przynieść. Dodatkowo każdy rozdział zakończony jest serią pytań sprawdzających nasz poziom wiedzy po jego przeczytaniu. Bardzo skuteczny sposób weryfikacji swoich postępów!

 

To jedna z tych książek, po których przeczytaniu miałam poczucie zdobycia nowej wiedzy i to pod różnymi kątami: historycznym, teoretycznym i bardzo praktycznym. Kolejno opisywane w tej pozycji elementy wraz z każdym rozdziałem układają się niczym puzzle, by w końcu dać nam solidny, osadzony w teorii i poparty zastosowaniem praktycznym obraz terapii zajęciowej.

 

Książka dostępna jest w księgarni wydawnictwa.

 

Joanna Gutral – doktorantka Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Uniwersytetu SWPS. Współzałożycielka i współtwórczyni Akcji Mam Terapeutę. Badawczo zajmuje się postrzeganiem siebie i innych w czasie. Fanka statystyki w badaniach naukowych i marketingowych. Miłośniczka teatru i kultury słowa, wierna czytelniczka twórczości Irvina Yaloma i fanka skandynawskiego kina.

 

 

Artykuł powstał we współpracy z Wydawnictwem PZWL.

Reklama