Co by było gdybyś wstał rano i zobaczył plecak Twojego nastolatka spakowany do szkoły, a na jego biurku leżała by rozpiska powtórek do egzaminu? Brzmi jak marzenie? Myślisz, że to niemożliwe? Jeśli uważasz, że nastolatki to kosmici, których i tak nie da się zrozumieć to… nie czytaj tej książki. „Nastolatki zdolne, ale rozkojarzone” to pozycja dla rodziców, którzy chcą być trenerami swoich dzieci w biegu do dorosłości. Pomaga zrozumieć jakie procesy zachodzą w mózgach dorastających ludzi i dlaczego nastolatki, choć elokwentne i błyskotliwe, nie są w stanie zaplanować oddania pracy domowej na czas czy wyrzucić śmieci.

Zachowania trudne czy niedobór funkcji wykonawczych?

„Zaraz”, „mamo, czy wiesz gdzie jest mój strój na w-f?” i „zapomniałem” wydają się być ulubionymi słowami podrostków. Zanim znowu przygotujesz sobie pogadankę wychowawczą, sprawdź jakich braków w funkcjach wykonawczych są one efektem. Spójrz na ustalanie priorytetów – skąd mózg młodego człowieka ma wiedzieć na czym warto się skupić, a na czym nie? Lub organizację czy zarządzanie czasem – bez nich wcale nie jest łatwo utrzymywać porządek w plecakach, odkładać przedmioty na miejsce czy wychodzić do szkoły tak, aby się nie spóźnić. Nie ma szans na spokojną rozmowę, jeśli nie działa kontrola emocjonalna.

Najpierw przyjrzyj się sobie

Autorzy proponują, aby zdiagnozować poziom funkcji wykonawczych nie tylko u Twojego dziecka, ale także u Ciebie. Nie tylko Ty je oceniasz, jako partner,  jest do tego też zaproszony nastolatek. Znacznie łatwiej mówi się o trudnościach, kiedy młody dorastający nie ma poczucia, że dotyczą one tylko jego. Do tego celu autorzy przygotowali szereg pytań dla Ciebie i dziecka, tak abyście ustanowili co jest Waszym realnym problemem i za co warto się zabrać, żeby życie stało się prostsze.

10 rad dla rodziców, które odmienią codzienne życie

Nie zakładaj, że nastolatek ma umiejętności wykonawcze, tylko ich nie wykorzystuje. Być może, obserwując swoje dziecko, myślisz, że robi Ci na złość, że nie jest możliwe żeby taki rezolutny człowiek nie umiał wykonać najprostszych czynności. Zmień myślenie i pozwól mu na naukę umiejętności, nawet jeśli przyniesie to konsekwencje. Zrozum rozwojowy pęd do samodzielności i skup się na sposobach jak dziecko może do niej dążyć krok po kroku. Przypomnij sobie, że chcesz ograniczać swoje wsparcie, a nie włączać dodatkowe tryby kontroli. Zorganizuj otoczenie, tak aby Wam służyło – przyklej kolorową karteczkę z przypominajką na lustrze od łazienki, wstaw kosz na brudne pranie do pokoju. Niewielkie zmiany dają wielkie efekty. Gdy myślisz o wprowadzaniu zmian w zachowaniu swojego dziecka, wyrzuć ze słownika długie i nieprzyjemne kary, a zamiast tego opracuj wspólne strategie pomocy, które nie są dla Twojego syna czy córki ani uciążliwe ani denerwujące. Ta zmiana naprawdę może się udać. Szczególnie jeśli zapewnisz tyle wsparcia ile potrzeba żeby dziecko odniosło sukces. Na końcu stopniowo wycofuj swoją pomoc i patrz jak dziecko rozkwita w młodego dorosłego.

W książce znajdziesz szczegółowy opis wzmacniania każdej funkcji poprzez dialogi z życia wzięte z nastolatkami, propozycje działań i modyfikacje w zależności jakim typem rodzica jesteś Ty, a jakie jest Twoje dziecko. Niezwykle cenny jest też opis ważnych zadań na funkcje z jakich się składa. Jeśli chcesz zarabiać i mieć pieniądze musisz umieć zaplanować pracę, zorganizować ją, hamować swoje reakcje i wytrwale dążyć do celu. Należy znaleźć konto na które będziesz wpłacać pieniądze i rozsądnie je wypłacać. Kupując wymarzone buty – porównywać  ceny i rozważać czy lepiej je zamówić przez internet i poczekać, ale zapłacić mniej czy kupić od razu i cieszyć się nimi w tej chwili, płacąc jednocześnie więcej. Autorzy podpowiadają też kwestie z kieszonkowym, jedna większa kwota vs kilka mniejszych w częstszych odstępach czasu, oczywiście opierając je o wcześniejsze rozważania na temat posiadanych aktualnie możliwości twojego dziecka.

Udane wychowanie nastolatka, czyli jakie?

Ostatnie zdanie w książce „Ostatecznie Twój sukces mierzy się tym, jak wiele spośród twoich rodzicielskich zadań przestaje być potrzebnych” powinno być drogowskazem w myśleniu o wychowywaniu nastolatków i przygotowywaniu ich do skoku w dorosłość. Bycie rodzicem młodego dorastającego to trudny i wymagający okres w życiu rodzica, ale tylko od Ciebie zależy czy spróbujesz go przeczekać, wejdziesz z dzieckiem walkę, czy podejmiesz rękawice współpracy, tak aby najlepiej przygotować go do wyzwań dorosłości.

Książka dostępna jest na stronie Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Marta Cieśla

Marta Cieśla – psycholog, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, założycielka Centrum Wspierania Rozwoju ESPERI. W swojej pracy ceni metody o udowodnionej skuteczności, budowanie więzi i wiarę w nieograniczony potencjał człowieka. Wspiera dzieci i nastolatki w radzeniu sobie z lękiem, depresją, zaburzeniami odżywiania a także w minimalizowaniu wyzwań związanych z ADHD czy spektrum autyzmu. Równocześnie wspiera rodziców w rozwoju kompetencji wychowawczych i towarzyszy im w zmianach w procesie psychoterapii. Prowadzi ESPERI na warszawskim Mokotowie. Prywatnie zapalona podróżniczka z dziećmi w plecaku, mama trzech chłopców.
https://esperi.pl
https://www.facebook.com/EsperiCWR

Artykuł powstał we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Join the discussion One Comment

Leave a Reply