Jak wygląda życie z uzależnieniem? Jeśli nie doświadczyliśmy tego stanu, możemy zdać się na swoją wyobraźnię bądź społeczne i medialne przekazy opowiadające o osobach uzależnionych. Jednak często te wyimaginowane albo przekazywane pośrednio obrazy mijają się z prawdą bądź też nie opowiadają pełnej historii uzależnionego — nic nie mówią o jego uczuciach, myślach, potrzebach. Kelly G. Wilson, ceniony na świecie terapeuta i współtwórca ACT, wie o tym najlepiej — sam był uzależniony, poróżnił się z rodziną, i jak o sobie pisze, sięgnął dna. Po ponad 30 latach od tamtych wydarzeń wraz z Troyem DuFrenem napisał samopomocowy poradnik „Życie bez nałogu. Uwolnij się od uzależnienia, wykorzystując techniki ACT”.

Kilka słów o ACT

Życie bez nałogu. Uwolnij się od uzależnienia, wykorzystując techniki ACT

Założenia książki i ćwiczeń, które się w niej znajdują, opierają się na zasadach modelu psychoterapeutycznego nazywanego ACT (wymowa jako jedno słowo: akt). To skrót od anglojęzycznej nazwy (acceptance & commitment therapy) terapii akceptacji i zaangażowania. Model ten wywodzi się z nurtów behawioralnych i w swoim centrum stawia zachowanie rozumiane nie tylko jako czyny, ale też jako to, co myślisz, albo to, co odczuwasz. Nazwa ACT również nie jest przypadkowa — dwa jej komponenty, akceptacja i zaangażowanie, wskazują na drogę do zdrowienia: zaakceptuj to, że nie wszystko możesz mieć pod kontrolą, i zaangażuj się w te działania, które są zgodne z Tobą i Twoimi wartościami.

ACT jest stale poddawana ocenie w ośrodkach badawczych i liczne badania potwierdzają jej skuteczność. Od początku istnienia była stosowana w przypadkach uzależnień od substancji psychoaktywnych. Stosuje się ją również do pracy z chronicznym stresem, lękiem czy depresją. Choć sama książka to poradnik, nie jest publikacją stricte naukową, to bez wątpienia jej korzenie sięgają do zdobyczy nauki i wyników badań klinicznych.

Spoglądając w przyszłość, działać w teraźniejszości — program 6 kroków

Na początku książki Kelly G. Wilson zadaje czytelnikowi pytanie:

„Czy w tej właśnie chwili możesz zaakceptować zarówno słodycz, jak i gorycz życia, lekko traktować opowieści o tym, co jest możliwe, nie przywiązując się do nich, oraz budować życie, które ma dla ciebie znaczenie i cel, a za każdym razem, gdy zauważysz, że się od takiego życia oddalasz, wracać z życzliwością do tego, co stanowi dla ciebie wartość?”

Kiedy przyjrzysz się temu pytaniu bliżej, zauważysz 6 ważnych elementów: bycie tu i teraz, odpowiednią perspektywę, akceptację, defuzję (rozłączenie sztywnego wpływu myśli na inne myśli czy zachowanie), wartości oraz zaangażowanie. To właśnie na tych 6 krokach, nawiązując do słynnego Programu 12 Kroków w leczeniu alkoholizmu, opiera się książka — Kelly G. Wilson rozdział po rozdziale przeprowadza czytelnika po zdrowieniu. Autor pokazuje, że nie ma jednej drogi do wyjścia z uzależnienia, podkreślając, że choć istnieją statystyki dla uzależnionych od alkoholu czy narkotyków, to przecież jednostkowe życie statystyką nie jest, a czytelnik ma możliwość zdecydować, jaką ścieżką chce iść.

Każdy rozdział jest niezwykle bogaty w rozważania teoretyczne, ćwiczenia, nawiązania do wspomnianego Programu 12 kroków, ale również osobiste historie Wilsona. To połączenie sprawia, że samopomocowy poradnik staje się kompletny — osoba, która szuka wyjścia z uzależnienia, znajdzie w nim zarówno fundamenty ACT i praktyczne narzędzia do wykorzystania od zaraz, jak i — co bardzo ważne — wspólnotę doświadczeń z autorem. Jednym z komponentów samowspółczucia, istotnej składowej odporności psychicznej, jest właśnie świadomość, że nie jesteśmy sami ze swoimi trudnościami i zmaganiami, a dzielimy je z innymi.

Praca z poradnikiem daje możliwość wyjścia z kręgu destrukcyjnych zachowań i nawyków. Czytelnik dzięki niej ma szansę spojrzeć na swoją przeszłość i teraźniejszość z nowej perspektywy, przekonując się, że może poradzić sobie z problemami i pokusami, a jednocześnie budować  motywację do podjęcia zmian. To nie jest książka wyłącznie o wychodzeniu z uzależnienia —  lektura może pomóc w budowaniu dobrych nawyków, dzięki którym czytelnik zacznie naprawiać relacje z bliskimi i samym sobą.

Czy to książka tylko dla osób uzależnionych?

Kiedy rozpoczynałam lekturę „Życie bez nałogu. Uwolnij się od uzależnienia, wykorzystując techniki ACT”, zakładałam, że sprawdzę, w jaki sposób terapia akceptacji i zaangażowania pomaga wychodzić z uzależnienia. Nie spodziewałam się, że to dalece bardziej uniwersalna książka.

W poradniku odnalazłam treści, które mogą być przydatne także wtedy, gdy zmagamy się z błędnymi przekonaniami na temat swój i świata, gdy czujemy, że podejmujemy niezgodne ze sobą decyzje, albo gdy zbytnio przywiązujemy się do przeszłych zdarzeń i niepowodzeń. To książka ucząca bycia tu i teraz, akceptowania tego, na co nie ma się wpływu, i angażowania w wartościowe dla siebie działania. Uniwersalność treści dotyczy również ćwiczeń zawartych w rozdziałach. Wykonanie ich może pomóc spojrzeć na siebie bez szkodliwych i krzywdzących zniekształceń poznawczych, które występują nie tylko u osób z uzależnieniami.

„Życie bez nałogu. Uwolnij się od uzależnienia, wykorzystując techniki ACT” to wartościowy poradnik, którego mocną stroną jest narrator — terapeuta i jednocześnie osoba znająca uzależnienie ze swojego doświadczenia. Spotkanie z prawdziwymi historiami i metodami potwierdzonymi klinicznie stanowi dobry punkt wyjścia do rozpoczęcia własnej drogi w kierunku zdrowienia.

A na koniec mamy dla Was niespodziankę 🙂 Dla 6 z Was Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne ufundowało po egzemplarzu recenzowanej powyżej książki. Co należy zrobić, aby ją otrzymać? Wystarczy wysłać maila na adres kontakt@zdrowaglowa.pl w tytule wpisując „Życie bez nałogu”. Książki powędrują do osób, których maile przyjdą do nas jako 10, 20, 30, 40, 50 i 60. Do dzieła! 🙂

Recenzowana książka: Wilson, K. G., DuFrene, T. (2020). Życie bez nałogu. Uwolnij się od uzależnienia, wykorzystując techniki ACT. Sopot: GWP.

Książka dostępna jest na stronie Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

Kinga Bartkowiak

Kinga Bartkowiak — absolwentka etnologii, studentka psychologii na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu. Członkini Koła Naukowego Psychoterapii i Treningu.

Artykuł powstał we współpracy z Gdańskim Wydawnictwem Psychologicznym.

Leave a Reply