Skip to main content

O czym pomyślisz, kiedy ktoś rzuci hasło “pułapki Twojego umysłu”? Jakie w Twoim umyśle kryją się przeszkody albo blokady, które powodują emocjonalne cierpienie albo hamują Cię przed podążaniem w kierunku życia, którym chcesz żyć? Kiedy myślę o moich pułapkach, widzę przede wszystkim myśl o byciu gorszą niż… Za “niż” mogłabym wstawić dowolną osobę, którą znam, z którą się spotykam, która jest mi bliska. Myśl o byciu niewystarczającą jest, jak określa to w książce “Burza w twojej głowie” David A. Clark, moją NNM, czyli nawracają negatywną myślą. A Ty masz swoją?

Ach, ten umysł!

Nasze umysły to niesamowite maszyny. To, ile dziennie przetwarzają informacji, na ile bodźców są wystawione i ile przebiega w nich procesów, jest nie do zliczenia. Ale jednocześnie to właśnie one, te wspaniałe, potężne mentalne urządzenia, przysparzają nam emocjonalnego bólu — czy tego chcemy czy nie, bo tak zostały zaprogramowane przez ewolucję.

Nasi przodkowie nie mieli zbyt wielu możliwości chronienia się przed niebezpieczeństwami. Musieli polegać na sobie i swoim osądzie. Kiedy zobaczyli, że gdzieś daleko poruszyły się krzaki z soczystym pożywieniem, mieli do wyboru dwie opcje: przestraszyć się ruchu i zrezygnować albo zaryzykować. Ci drudzy czasami się najedli, a innym razem sami zostali zjedzeni przez czającą się w krzakach zwierzynę. Ci pierwsi zawsze przeżywali, chociaż czasami z burczącym brzuchem.

Umysły w toku ewolucji nauczyły się, że lepiej chuchać na zimne i być ostrożnym. Nie są zbyt wielkimi optymistami i próbują nas chronić przed zranieniem, lękiem, niepowodzeniami. Jak to robią? Podsuwając trudne do zniesienia, hamujące nas myśli. Mechanizm wydaje się być w porządku, ale gorzej z formą tej ochrony.

Pułapki umysłu

Jednak kiedy myśli nawracają, stają się natrętne, a na dodatek osoba, która ich doświadcza, wierzy w nie bezgranicznie i patrzy na świat oraz siebie przez ich pryzmat, mamy do czynienia z pułapką umysłu. Tak, umysł nieprzerwanie myśli. Nie, nie musimy traktować tych myśli jak rozkazów, by coś czuć albo zrobić.

Nawracające negatywne myśli (NNM) to powtarzające się myśli, które mają negatywny charakter, są trudne do opanowania i skoncentrowane na Ja. Oto kilka przykładów NNM:

  • “Żałuję, że nie studiowałem tego, co chciałem”,
  • “Jestem do niczego, nigdy nic mi się nie udaje”,
  • “Jestem tylko ciężarem dla innych”,
  • “Nie powinienem był rzucać tej pracy”,
  • “Nie mam żadnej wartości”.

Nawracające negatywne myśli towarzyszą depresji, zaburzeniom lękowym, poczuciu winy i wstydu. Są powodem dużego emocjonalnego cierpienia, którego trudno się wyzbyć, ponieważ są: bierne (popadamy w nie bez wysiłku i mimowolnie), natarczywe (pojawiają się nagle i zanim się zorientujemy już jesteśmy w ich pułapce), nieustępliwe (łatwo się do nich “przykleić” i traktować jak prawdę), a na dodatek nawracają i zawsze mają przykry charakter.

Jak zidentyfikować NNM?

Które myśli zdarzają się od czasu do czasu, a które wracają jak bardzo niechciany bumerang? David A. Clark w swojej książce proponuje proste ćwiczenie, które może pomóc Ci zidentyfikować nawracające negatywne myśli związane z trudnymi doświadczeniami z Twojego życia.

Krok 1: Wymień 2-3 negatywne doświadczenia życiowe, o których często myślisz.

Krok 2: Zapisz wszystkie myśli, które pojawiają się w powiązaniu z co najmniej z jednym przeżyć wypisanym w kroku 1. Jeśli Twoje negatywne myśli nie są związane z żadnym wydarzeniem, to w tym kroku również jest miejsce na zapisanie tych myśli.

Krok 3: Spójrz na tę listę określeń dotyczących myśli:

  • powtarzająca się
  • negatywna
  • natarczywa
  • nieustępliwa
  • nie do opanowania
  • abstrakcyjna (oderwana od rzeczywistości)
  • bierna

Im więcej powyższych określeń możesz przypisać do swojej myśli, tym bardziej spełnia ona kryteria NNM.

“Burza w twojej głowie” Davida A. Clarka

Książka “Burza w twojej głowie” psychologa klinicznego Davida A. Clarka to poradnik oparty na sprawdzonych technikach terapii poznawczo-behawioralnej. Clark przedstawia w nim strategie radzenia sobie z negatywnymi, powracającymi myślami, które najczęściej wynikają z zamartwiania się oraz rozpamiętywania (tzw. przeżuwania myśli, czyli ruminowania). Autor książki przeprowadza czytelnika po emocjonalnym cierpieniu związanym ze wstydem, żalem, urazą czy poczuciem winy, pokazując, że ból przynoszą nam nie tylko przykre doświadczenia, ale także nasz stosunek do nich i wynikające z tego stosunku trudne myśli.

Życie jest pojemne: obok radosnych chwil pojawiają się w nim trudne wydarzenia. Nie unikniemy bólu fizycznego, cierpienia emocjonalnego, chorób, poczucia winy, a czasem także nawracających myśli, że coś mogliśmy zrobić albo zadecydować inaczej. Akceptacja, że tak jest, nie oznacza bierności — nadal możesz pracować nad tym, by nie sklejać się ze swoimi myślami. Książka “Burza w twojej głowie” tego właśnie uczy.

Książka dostępna jest na stronie Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

PS A na koniec niespodzianka! Dla 6 z Was mamy po egzemplarzu recenzowanej powyżej książki. Co należy zrobić, aby ją otrzymać? Wystarczy wysłać maila na adres hello@zdrowaglowa.pl w tytule wpisując „Burza w Twojej głowie”. Książki powędrują do osób, których maile przyjdą do nas jako 5, 10, 15, 20, 25 i 30. Do dzieła! 

O autorce:

Kinga Bartkowiak – absolwentka etnologii, studentka psychologii na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu. Członkini Koła Naukowego Psychoterapii i Treningu.

Artykuł powstał we współpracy z Gdańskim Wydawnictwem Psychologicznym.

Zdrowa Głowa

About Zdrowa Głowa

Leave a Reply