Skip to main content

Na pytanie postawione w tytule tego tekstu odpowiada Lindsay Gibson w swojej nowej książce „Jak wyzwolić się spod wpływu niedojrzałych emocjonalnie rodziców”, która została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Książka nawiązuje do tematu wcześniejszej propozycji autorki (rozmowę na ten temat znajdziecie tutaj, a recenzję książki tutaj). Autorka w swojej najnowszej publikacji korzystając z doświadczeń wieloletniej praktyki terapeutycznej i wiedzy z zakresu teorii i badań nad stylami przywiązania proponuje sposoby na radzenie sobie w relacji z niedojrzałym emocjonalnie rodzicem i konsekwencjami dzieciństwa obok takich opiekunów. 

Niedojrzały emocjonalnie rodzic

Poczucie winy, lęk, żal, niesłuszne samooskarżanie – to kilka symptomów jakie mogą towarzyszyć dorosłemu człowiekowi, wychowanemu przez niedojrzałego emocjonalnie rodzica. Każda kolejna interakcja z rodzicem, zarówno w świecie rzeczywistym, jaki i we wspomnieniach, może być czynnikiem wyzwalającym dla uruchomienia tych uczuć i stanów. Co więcej, spotkanie na swojej drodze innego, niedojrzałego emocjonalnie partnera, przyjaciela, czy przełożonego, może aktywizować podobne uczucia, jak te których doświadczaliśmy w relacji z rodzicami. Zaobserwowanie, zrozumienie mechanizmów działania rodzica i identyfikacja przeżyć, myśli i emocji, które rezonowały w nas są kluczowe w procesie uwalniania spod jego wpływu.

Niedojrzały emocjonalnie rodzic charakteryzuje się między innymi tym, że nie pozwala na poczucie emocjonalnej bliskości, w interakcjach nastawiony jest przede wszystkim na przekaz własnych wypowiedzi, bez zainteresowania rozmówcą, jego potrzeby będą zawsze priorytetowe, wikła emocjonalnie w swoje problemy, nie szanuje granic i autonomii. W świecie emocjonalnie niedojrzałej osoby panuje niedojrzały emocjonalnie system relacyjny, w którym dominuje potrzeba wywoływania w innych poczucia odpowiedzialności za stan tejże osoby. Prowadzi to do zawłaszczenia emocjonalnego (ang. emotional takeover), kiedy to stan emocji jednej z osób, staje się centrum zainteresowania i osią funkcjonowania drugiej osoby w relacji. 

Nie jesteś odpowiedzialny za cudze uczucia

Wyżej wymienione cechy osoby niedojrzałej utrudniają funkcjonowanie emocjonalne nie tylko jej samej, ale także prawidłowy rozwój ich dzieci i podopiecznych. Dlaczego? Tendencja do wpędzania w poczucie winy może generować w dzieciach pytania o to, co zrobiło się źle, co można było zrobić inaczej, czy zrobiło się już wystarczająco dużo. Poczucie winy jest na tyle absorbujące, że osoby znajdujące się w relacjach z niedojrzałą emocjonalnie osobą na plan dalszy odsuwają eksplorację własnych myśli i rozpoznawanie potrzeb. Dziecko nie jest w stanie rozwiązać problemu rodzica. Nikt nie jest w stanie przejąć odpowiedzialności za cudze uczucia.

Skąd się biorą emocjonalnie niedojrzali rodzice?

Historia niedojrzałego emocjonalnie rodzica częstokroć jest ogniwem w łańcuchu takiego sposobu wychowania i traktowania innych, która może ciągnąć się w systemach rodzinnych już przez jakiś czas. Rodzic w swoim dzieciństwie sam mógł być ofiarą przemocowego, czy ubogiego emocjonalnie traktowania. Czy rodzic sam doświadczył głębokiej więzi ze swoimi opiekunami? Czy mógł sam zinternalizować (przyswoić) rodzinną traumę? Czy miał szansę na ekspresję swojego Ja? Nie szukamy tu usprawiedliwień, a wyjaśnień. Zrozumienie procesów, mechanizmów, akceptacja tego, że przeszłość już się wydarzyła- dopiero to pozwoli nam na przystąpienie do uwalniania się spod wpływu niedojrzałych emocjonalnie rodziców.

Rodziny się nie wybiera, ale…

…o swoją tożsamość i autonomię możemy zadbać zawsze. Uznanie i rozumienie tego to, co wywołuje w nas relacja z niedojrzałym emocjonalnie rodzicem daje nam szansę na przystąpienie do zmiany. Obawiasz się, że i Ty możesz być niedojrzałym emocjonalnie dorosłym? To już pierwszy krok, który potwierdza, że nie jest z Tobą źle – masz zdolność do autorefleksji. Chociaż jest to proces długi i żmudny masz szansę samodzielnie zaopiekować się zaniedbanymi potrzebami. Jako osoba dorosła możesz samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby i być sobie wsparciem. Czy będzie ono tym samym, co opieka rodzicielska? Nie. Ale możesz stworzyć zdrową, satysfakcjonującą relację z samym sobą, a jest to jedyna relacja w Twoim życiu, w której będziesz aż do śmierci. Zasoby płynące z tej relacji są w stanie bronić Ciebie i Twój dobrostan przed wpływem braku dojrzałości emocjonalnej rodzica, a także wspierać w tworzeniu satysfakcjonujących relacji romantycznych, rodzicielskich i przyjacielskich. 

W książce dr Gibson, znajdziemy opis technik i ćwiczeń, które możemy praktykować w celu stopniowego wyzwalania się spod różnych ciężarów, których doświadczamy w związku z niedojrzałością emocjonalną rodzica. Ostatni rozdział książki jest poświęcony budowaniu i rozwijaniu jednej z najważniejszych potrzeb psychologicznych człowieka – osobistej autonomii i zdolności do samostanowienia w kontekście emocjonalnym: rozpoznawania i uprawomocnienia swoich uczuć, budowania poczucia własnej wartości i ograniczanie autoagresji czy samokrytycyzmu. Uzbrojeni w takie narzędzia mamy szansę wyjść pokojowo i zdrowo z wojny, która być może w naszych rodzinach i wewnętrznych światach toczyła się od lat. 

PS A na koniec niespodzianka! Dla 6 z Was mamy po egzemplarzu recenzowanej powyżej książki. Co należy zrobić, aby ją otrzymać? Wystarczy wysłać maila na adres hello@zdrowaglowa.pl w tytule wpisując „Jak wyzwolić się spod wpływu niedojrzałych emocjonalnie rodziców”. Książki powędrują do osób, których maile przyjdą do nas jako 10, 20, 30, 40, 50, 60. Do dzieła! 

Książka dostępna jest na stronie Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Autorka:

Joanna Gutral

Joanna Gutral – psycholożka i certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, członek Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej oraz European Association for Behvioural and Cognitive Psychotherapy. Doktorantka Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu SWPS na wydziale psychologii, absolwentka całościowego szkolenia w Podyplomowej Szkole Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS pod kierownictwem dr Agnieszki Popiel i dr Ewy Pragłowskiej. Współzałożycielka i współtwórczyni Akcji Mam Terapeutę oraz portalu Zdrowa Głowa. Badawczo zajmuje się postrzeganiem siebie i innych w czasie. Jest laureatką nagrody im. Prof. Z. Pietrasińskiego, stypendystką i kierownikiem grantu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Prowadzi psychoterapię indywidualną osób dorosłych w Domu Rozwoju w Warszawie, związana jest także z Kliniką Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS, swoją pracę poddaje regularnej superwizji. Prowadzi również zajęcia ze znienawidzonej przez większość studentów statystyki i metodologii oraz psychologii klinicznej. Miłośniczka teatru, wierna czytelniczka twórczości Irvina Yaloma i dumna posiadaczka psiego adopciaka imieniem Buba.

Artykuł powstał we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdrowa Głowa

About Zdrowa Głowa

One Comment

Leave a Reply