Skip to main content

Badacze należący do nurtu psychologii pozytywnej już od kilku dekad poszukują odpowiedzi na pytania, które zapewne zadał sobie choć raz każdy z nas: “Czym jest szczęście?”, “Co to znaczy być szczęśliwym?”, “Jak żyć szczęśliwie?”. Jednostkowe interpretacje szczęścia różnią się od siebie, a naukowcy próbują odkryć, które z nich nas łączą, o które wartości najbardziej zabiegamy i troszczymy się na drodze ku spełnionemu życiu. Nic więc dziwnego, że ostatnio na rynku wydawniczym nie brakuje popularno-naukowych książek pisanych przez psychologów i wskazujących kierunek, w którą stronę iść. Jedną z takich publikacji jest “Siedem praktyk szczęścia. Osiągnij wewnętrzny spokój i harmonię dzięki neuronauce i starożytnej mądrości w coraz bardziej chaotycznym i niespokojnym świecie” autorstwa Ricka Hansona.

Neurodharma, czyli połączenie nauki o mózgu z naukami Wschodu

Ani psychologia jako dziedzina nauki, ani tym bardziej jej dużo młodsza gałąź psychologia pozytywna nie były pierwszymi obszarami, na gruncie których zgłębiano szczęście, przeżywanie przyjemnych emocji czy możliwość rozwoju osobistego. Człowiek od dawna poszukiwał sposobów na realizację swojego potencjału i maksymalizację go. Te ludzkie pragnienia widoczne są przede wszystkim w starożytnej nauce Wschodu i fundamentach buddyzmu — w tym przypadku rozumianego nie jako religia, a system filozoficzny, z którego można czerpać wskazówki na temat szczęśliwego życia.

Jedną z form praktyki buddyjskiej jest medytacja. To właśnie na niej opiera się książka Rick Hansona. Medytacja ma dać praktykującym nie tylko zwiększoną koncentrację i wyciszenie, ale również ma stać się narzędziem, które pomoże przejść przez buddyjski proces przebudzenia prowadzący do akceptacji siebie i otaczającego świata. Rick Hanson nie zatrzymuje się jednak wyłącznie na starożytnych naukach. Niezwykłość jego pracy polega na łączeniu buddyjskich mądrości z najnowszymi odkryciami badań mózgu. To spotkanie z pozoru zupełnie obcych sobie światów autor nazywa neurodrahmą (słowo “drahma” można rozumieć jako “prawda”, “nauki Buddy”).

Dzięki intensywnemu rozwoju neuronauki mamy szansę sprawdzić i ocenić, jak niektóre doświadczenia i praktyki, np. medytacja, wpływają na mózg — czy rzeczywiście są korzystne i realnie coś zmieniają. I choć neuronauka, dysponująca nowoczesną technologią, nadal nie jest w stanie odpowiedzieć na wszystkie pytania związane z tradycją buddyjską, to jednak dzięki niej wiemy chociażby, jakim niezwykłym oddziaływaniem na ludzki mózg są medytacje oraz podobne im techniki kompletacyjne. Badania wykazały pozytywne korzyści płynące z medytowania w zakresie redukcji stresu, lęku oraz stanów depresyjnych (Brandmeyer i in., 2019). Co ciekawe Rick Hanson przedstawia również szereg badań dotyczących tego, jak medytowanie bezpośrednio oddziałuje na takie struktury jak kora przedczołowa, ciało migdałowate albo hipokamp, udowadniając tym samym, że korzyści z medytowania widoczne w życiu codziennym można przełożyć na konkretne zmiany w mózgu. Bez wątpienia to duża wartość tej książki — wiedza, że medytacja prawdziwie działa może motywować do rozpoczęcia lub częstszej praktyki medytowania.

Jak nauczyć się być niebem

W książce “Siedem praktyk szczęścia” nie brakuje odniesień do prac i książek buddyjskich mistrzów i neuronaukowców. Rozmyślania autora opatrzone są także cytatami. Jeden z nich brzmi: “Jesteś niebem. Wszystko inne — to tylko pogoda”. Po przeczytaniu poradnika Rick Hansona nie miałam wątpliwości, że to właśnie te słowa oddają podróż przez poszczególne techniki opisywane przez autora. Siedem kolejnych praktyk ma prowadzić do przebudzenia, zrozumienia, że wszystko, co dzieje się dookoła jest pogodą, na którą nie mamy wpływu. Możemy natomiast dbać o niebo — o spokojny, szczęśliwy stan umysłu.

Siedem tytułowych praktyk to: Uspokajanie umysłu, Ogrzewanie serca, Pozostawanie w pełni, Bycie całościowością, Przyjmowanie teraźniejszości, Otwieranie się na wszystkość, Odnajdowanie bezczasu. Autor nie tylko opisuje je w kontekście starożytnych nauk Wschodu, ale również wzbogaca opisy o wiedzę na temat struktur mózgu będących fizjologicznymi podstawami praktyk. Rozdziały zawierają medytacje oraz wskazówki, w jaki sposób praktykować, by stawać się coraz bardziej świadomym wspomnianego nieba.

Rick Hanson przez całą książkę udowadnia, że nie musimy poddawać się ewolucyjnej skłonności do poszukiwania w swoim otoczeniu zagrożeń i negatywnych informacji. Nasze mózgi, czułe na niebezpieczeństwo, można ćwiczyć tak, by coraz bardziej otwierały się na przyjemne i pozytywne doznania: współczucie, życzliwość, uważność. Przejście przez siedem praktyk, rozwijanie ich w sobie, pozwala na budowanie odporności psychicznej i równowagi emocjonalnej. Rezyliencja bardziej niż kiedykolwiek wydaje się być potrzebnym zasobem — w świecie, w którym nic nie jest pewne, to właśnie w sobie warto szukać siły.

Książka Ricka Hansona, zwłaszcza dla osób interesujących się mindfulness i naukami Wschodu, może stać się doskonałym poradnikiem na te niepewne czasy. Co najważniejsze, przedstawione w niej praktyki wcale nie są ezoteryczne i nie wymagają wcześniejszego przygotowania. Można wybrać te z nich, które w tym momencie wydają się najbardziej dostępne i przyjemne. Sam autor podkreśla, że warto znaleźć w nich radość — wówczas jest większa szansa, że zostaną z nami na dłużej.

Książka dostępna jest na stronie Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

PS A na koniec niespodzianka! Dla 6 z Was mamy po egzemplarzu recenzowanej powyżej książki. Co należy zrobić, aby ją otrzymać? Wystarczy wysłać maila na adres hello@zdrowaglowa.pl w tytule wpisując „Siedem praktyk szczęścia”. Książki powędrują do osób, których maile przyjdą do nas jako 5, 10, 15, 20, 25 i 30. Do dzieła! 

Źródło:

  • Brandmeyer, T, Delorme, A, Wahbeh, H. (2019). The neuroscience of meditation: classification, phenomenology, correlates, and mechanisms. Progress in Brain Research, 244, s. 1-29. DOI: 10.1016/bs.pbr.2018.10.020.

Autorka:

Kinga Bartkowiak – absolwentka etnologii, studentka psychologii na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu. Członkini Koła Naukowego Psychoterapii i Treningu.

Artykuł powstał we współpracy z Gdańskim Wydawnictwem Psychologicznym.

Zdrowa Głowa

About Zdrowa Głowa

Leave a Reply